CÜMLE TÜRLERİ KONU ANLATIM

0 Comments

Cümlede bulunan kelimelerin anlam özelliklerine, yapılarına, tür ve anlamlarına göre cümle değişir. Özelliklerine göre cümle çeşitleri 4’e ayrılır.

1.Yüklemin Türüne Göre Cümle Çeşitleri: Cümlenin ögeleri konusunda yüklemin fiil ve isim yüklem şeklinde 2’ye ayrıldığını hatırlıyoruz.  Fiil yüklemler çekimli fiillerden oluşur. İsim yüklemler ise ekfiille çekimlenmiş isimlerdir. ( Fiilimsilerin yüklem olduğu cümlelerde isim cümlesi kabul edilir. )

                Örnek: Bu konuda güzel bir şiir yazdı. ( fiil cümlesi )

                                 Kitap en iyi dosttur. ( isim cümlesi )

2.Öge Dizilişine Göre Cümle Çeşitleri: Cümle içinde ögeler dilbilgisi kurallarına göre bir sıralama içindedir. Yüklemin yeri sonda ise kurallı cümle, son haricinde bir yerde ise devrik cümle denir.( şiirler genelde devrik cümledir )

Örnek: Bu konuyu geçen ders işledik. ( kurallı )

                   Biliyorum bu sorunun cevabını. ( devrik )

3.Anlamlarına Göre Cümle Çeşitleri: Anlamlarına göre olumlu-olumsuz, soru ve ünlem cümlesi diye dörde ayrılır.

Örnek: Bu kitabı sevmedim. ( olumsuz cümle )

              Bahçede onu buldun mu? ( soru cümlesi )

Not: Bir cümlede olumsuzluk belirten iki unsur varsa anlam olumlu olur.

         Bu soruyu çözmemiş değilim. ( biçim olarak olumsuz anlam olarak olumlu )

Not: Bazı kullanımlarda mı soru anlamı taşımayabilir.

         Eve gittin mi beni ara.

4.Yapılarına Göre Cümle Çeşitleri: Dilimizde her cümle en az bir yargı bildirir; böyle cümlelere basit cümle denir. Birden fazla yargı bildiren cümlelere ise birleşik cümle denir. Bu cümlelerde temel ( yargıyı belirten yüklemin olduğu kısım ) ve yan cümle (fiilimsi veya çekimli bir başka fiilin olduğu) bölümler bulunur.

Örnek: Kahvaltımı yaptım. ( basit )

                Bahçede oynamak istiyoruz. ( Fiilimsiden dolayı girişik birleşik cümle diyoruz.)

                Yağmur yağarsa şemsiyeni al. ( -sa ekinden dolayı şartlı birleşik diyoruz.)

                ”Akşam eve erken gel.” Dedi. ( Çekimli fiilden dolayı iç içe birleşik cümle diyoruz.)

                Çok yoruldum, dinlenmem gerekiyor. ( Virgülden dolayı sıralı cümle diyoruz.)

                Çok çalıştım ama iyi not alamadım. ( Ama’dan dolayı bağlı cümle diyoruz. )

Not: Yapısına göre cümleler bölümü kaynaklarda farklılık gösterse de temel olarak böyledir.

İndirmek için tıklayınız.

sıradan dersler

Categories:

1 thought on “CÜMLE TÜRLERİ KONU ANLATIM”

  1. 1001 KAFA dedi ki:

    Başarılarınızın devamını dilerim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir