FİİL (EYLEM) VE KİP KONU ANLATIM 1. BÖLÜM

0 Comments

Varlıkların (isimlerin) yaptıkları iş, oluş, durum belirten kelimelere fiil denir. Türkçenin en geniş sözcük türüdür. Fiilleri diğer sözcük türlerinden ayırmak için kök haline -mek veya -mak eki getiriyoruz ; anlamlı ise fiildir, değilse başka bir türdür.

Örnek: oku–mak, koş–mak, yap–mak, bil-mak, kes–mek …

                Masa-mak, kalem-mek, sınıf–mak ; anlamsız kelimler olduğu için fiil değillerdir.

Fillerin cümle içinde kullanılabilmesi için alması gereken eklere kip ekleri denir. Kip ekleri fiile zaman, kişi veya dilek anlamı katan çekim ekleridir. Kip eki almış fiillere çekimli fiil denir. Kipler ikiye ayrılır.

A. Haber (zaman) Kipleri: Fiillerin ne zaman ve kim tarafından yapıldığını belirten- haber veren kip ekleridir. (Çekimli fiil olmak için mutlaka kişi kipleri olmalı.)

1. Zaman Kipleri: Fiilin yapıldığı zamanı bildiren haber veren kiplerdir. Bildirdikleri zamana göre:

a) Şimdiki Zaman: Fiilin hala yapılmakta olduğunu içinde bulunulan zamanı belirtir. Fiil köküne -yor eki getirilir. (-yor eki hiçbir kurala uymaz.)

Örnek: Kitap oku-yor.

                Durakta bekli-yor.

                Cevabı bili-yor.

b) Gelecek Zaman: fiilin gerçekleşmediğini belirten tasarlama olarak da bilinen zamandır. Fiil köküne -ecek, – acak ekiyle yapılır.

Örnek: Akşam ödev yap-acak.

                Yarın getir-ecek.

                Tatilde gör-ecek.

c) Geniş Zaman: Fiilin sürekli yapıldığını belirten zamandır. Fiil köküne -r eki getirilerek yapılır.

Örnek: Erkenden uyu-r.

Her sabah kitap oku-r.

Kibar konuş-ur.

d)Geçmiş Zaman: Fiilin yapılıp tamamlandığı anlamı katar. Fiilin yapıldığını görüyorsak görülen geçmiş zaman denir ve fiil kökü -dı, -di ekleri alır. Fiilin yapıldığı başkasından duyuluyorsa duyulan geçmiş zaman denir ve fiil köküne -mış, -miş ekleri alır.

Örnek: Bahçede arkadaşını gör-dü. (görülen)

                Güzel bir yemek ye-di. (görülen)

                Oynarken düş-müş. (duyulan)

                Ödevini evde yap-mış. (duyulan)

İKİNCİ BÖLÜM İÇİN TIKLAYINIZ

   sıradan dersler

Categories:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir