SES OLAYLARI 1. BÖLÜM

0 Comments

1. Ünsüz Benzeşmesi (sertleşmesi) Kuralı : Sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle biten sözcüklere c, d, g yumuşak ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek getirilirse, bu eklerin başındaki C, Ç ‘ye, D, T’ ye, G,K’ ye dönüşür.

Örnek : Çalış-gan / çalışkan, kitap-dır /kitaptır, Türk-ce/Türkçe

Not 1: Ünsüz sertleşmesi, özel adlara ve sayılara getirilen eklere de uygulanır.

Örnek:  Sivas’da ( yanlış )- Sivas’ta ( doğru ) 1453’ de ( yanlış )- 1453 ‘te ( doğru )

Not 2: Sözcük biçiminde olan de / da bağlacı, ünsüz sertleşmesi kuralından etkilenerek, te / ta biçiminde yazılmaz.

Örnek : Ahmet te ( yanlış ), Ahmet de ( doğru )

Not 3: Ünsüzlerin benzeşmesi kuralına aykırı olan bazı ekler vardır.

Örnek : Beş-ken               ( yanlış ) / beş- gen ( doğru ), çocuk – çağız ( yanlış ) / çocuk – cağız ( doğru )

2. Ünsüz Yumuşaması (Değişimi) Kuralı: Bir sözcük p, ç, t, k sert ünsüzlerinden biriyle biten, bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirilirse, sert ünsüzler yumuşayarak; p, b ‘ye – ç, c ‘ye – k, ğ ‘ye – t, d ‘ye dönüşür.

Örnek : Uçak- uçağı, kitap- kitaba, ilaç- ilacı, kağıt- kağıdı                             

Not 1: Bazı sözcüklerde yumuşama görülmez.

Örnek : Konut-konutun, taşıt- taşıta       

Not 2: Tek heceli sözcüklerde de genellikle yumuşama olmaz.

Örnek : saç-saçım, süt- sütü

Not3: Özel adların sonundaki set ünsüzler yalnızca okunurken yumuşatılır, yazıda gösterilmez.

Örnek : Murad’ı ( okunuş )- Murat’ı ( yazılışı )

İKİNCİ BÖLÜM İÇİN TIKLAYINIZ

sıradan dersler

Categories:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir